Ücret gelirlerinde asgari ücrete kadar vergi istisnası uygulaması, özellikle kamu personeli ve ek ödeme alan çalışanlar açısından uygulamada çeşitli tereddütler doğurmaktadır. En sık sorulan sorulardan biri şudur:

“İstisna, o ay hak edilen ilk ücretten itibaren mi başlar?”Bu makalede, söz konusu istisnanın hukuki dayanağı ve aylık uygulama esasları teknik boyutuyla ele alınacaktır.Ücret gelirlerinde asgari ücrete kadar vergi istisnası, Gelir Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikler ile yürürlüğe girmiştir. Düzenleme uyarınca:

Ücret gelirlerinin asgari ücret tutarına isabet eden kısmı gelir vergisinden istisnadır.
Aynı tutar damga vergisi açısından da vergiden müstesnadır.
Uygulama aylık bazda yürütülür.

Kanun sistematiği incelendiğinde, istisnanın “ödeme sırası” esasına göre değil, “aylık toplam ücret geliri” esasına göre düzenlendiği görülmektedir.

Vergilendirmede temel prensip, ücretin elde edildiği dönemin esas alınmasıdır. İstisna uygulamasında da aynı yaklaşım benimsenmiştir.

Dolayısıyla:

Aynı ay içinde elde edilen maaş, Ek ders ücreti, Çocuk kulübü ödemesi, Diğer ücret niteliğindeki ödemeler bir bütün olarak değerlendirilir.İstisna, bu toplam brüt ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir. Bu nedenle uygulama teknik olarak “ilk hakedişten itibaren başlar” denilebilir; ancak hukuken doğru ifade şudur:

İstisna, ilgili ayın toplam ücret geliri üzerinden uygulanır.

Uygulamada bazı kurumlarda:

  • Maaş ay ortasında, Ek ders veya çocuk kulübü ücreti ay sonunda ödenebilmektedir.

Bu durumda bordro yazılımı ilk düzenlenen bordroda istisna tutarının tamamını kullanabilir. Ay sonundaki ikinci bordroda ise kalan vergi matrahı üzerinden hesaplama yapılır.

  1. Kümülatif Matrah Takibi:
    Tüm ücret kalemleri yıl içi kümülatif gelir vergisi matrahına eklenmelidir.

  2. İstisna Tutarının Aşılmaması:
    Asgari ücrete isabet eden gelir vergisi tutarı kadar mahsup yapılabilir.

  3. Aynı Ayda Birden Fazla Bordro:
    Sistemsel olarak parça parça uygulama yapılabilir; ancak ay sonunda toplam etki kontrol edilmelidir.

“Asgari ücrete kadar vergi istisnası ilk hak edilen ücretten itibaren mi başlar?” sorusuna verilecek teknik cevap şudur:

  • Evet, ilgili aya ait ücret gelirleri için geçerlidir.

  • Ancak uygulama ödeme sırasına değil, aylık toplam ücret esasına dayanır.

  • Hukuki olarak istisna, o aya ait tüm ücret gelirlerinin toplamı üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilir.

Bu nedenle kamu kurumları ve okul yönetimleri açısından doğru bordro algoritması kullanılması büyük önem taşımaktadır. Özellikle maaş + ek ders + çocuk kulübü ödemesi yapılan durumlarda, aylık bütünlük ilkesi esas alınmalıdır.